Echt leer herkennen, ook als er twee materialen in je stoel zitten

Onder een product in onze shop kwam laatst een korte vraag binnen: „Werkt het op kunstleer?” Een andere luidde: „Werkt het voor Tesla-stoelen?” Allebei klinken ze simpel. Toch laten ze zien dat veel rijders niet precies weten wat er in hun auto zit. De configurators hebben het over lederen bekleding, nappa of vegan leer. Wat daarvan huid is en wat kunststof, staat op geen enkele stoel.

Echt leer herken je in de auto aan drie dingen: het onregelmatige nerfpatroon, de manier waarop het plooit als je het samendrukt, en de naam van de bekleding. De populaire waterdruppel vertelt je alleen of het oppervlak open of verzegeld is, niet of er leer onder zit.

---

Echt leer is huid, kunstleer is gecoat weefsel

Echt leer herkennen begint bij de definitie, en die is in Duitsland behoorlijk streng. Volgens RAL 060 A 2 en DIN EN 15987 mag alleen een materiaal leer heten dat door looien uit dierenhuid ontstaat, waarbij de natuurlijk gegroeide vezels behouden blijven. Kunstleer is daarentegen een textieldrager met een kunststoflaag van polyurethaan of pvc erop.

In de auto vervaagt die heldere grens, omdat bijna elk echt leer zelf ook een kunststoflaag draagt. Gepigmenteerd glad leer krijgt na het looien een kleurlaag en een transparante toplaag, de topcoat. Die laag is meestal 10 tot 30 micrometer dik, de norm staat in totaal maximaal 0,15 millimeter toe. Zit er meer op, dan heet het materiaal gecoat leer, en dan alleen zolang die laag niet meer dan een derde van de totale dikte uitmaakt.

Wat betekent dat voor jou? Met je vinger voel je bij beide materialen een glad, gesloten kunststofoppervlak. Het verschil zit eronder. Bij leer draagt een vezelnetwerk van huid de laag, bij kunstleer een weefsel of vlies. Juist daarom gedragen ze zich anders bij knikken, veroudering en onderhoud, ook al zien ze er nieuw precies hetzelfde uit.

Hoe gangbaar dat gesloten oppervlak is, laat een cijfer uit de branche zien: zo’n 90 tot 95 procent van het echte leer in moderne seriemodellen is gepigmenteerd en verzegeld. Openporig aniline is de uitzondering. Kunstleer veroudert anders, omdat de weekmakers er door de jaren heen onder invloed van uv-licht en warmte uit verdwijnen. Het materiaal wordt dan hard en krijgt fijne scheurtjes, lang voordat goed verzorgd leer ook maar iets laat zien.

Ook de namen volgen regels. In Duitsland is „Kunstleder” als woordcombinatie toegestaan, termen als „PU-Leder” of „Textil-Leder” zijn dat volgens de benamingsregels van de Verband der Deutschen Lederindustrie niet. Lees je in het datablad dus „vegan leer”, dan heb je bijna altijd kunstleer voor je neus, en dat is niet negatief bedoeld. Modern kunstleer is slijtvast, makkelijk te onderhouden en in veel nieuwe auto’s bewust gekozen als oppervlak.

Lederen bekleding is zelden een stoel uit één stuk

Veel lederen bekledingen gebruiken echt leer alleen waar je lichaam de stoel raakt, dus op de middenbaan en de binnenste zijwangen. Hoofdsteunen, achterkanten van de rugleuning en de zwaar belaste buitenste zijwangen zijn dan vaak van kunstleer. Dat is in de branche heel gewoon en geen gebrek.

De norm DIN EN 16223 regelt hoe leer in meubelbekleding en auto-interieurs benoemd moet worden. In de praktijk betekent het vinkje bij „leer” in de configurator toch niet dat elke vierkante centimeter huid is. In dezelfde stoel liggen dus twee materialen met elk hun eigen onderhoudsbehoefte pal naast elkaar, alleen gescheiden door een naad.

De naam van de bekleding geeft je de eerste hint, nog voordat je ook maar één test doet. BMW Sensatec en Veganza zijn kunstleer, Vernasca en Merino zijn echt leer. Mercedes-Benz ARTICO en MB-Tex zijn kunstleer. Tesla kiest voor synthetische bekleding die als vegan in de markt wordt gezet. De naam vind je in je koopcontract, in de uitrustingslijst of in de configurator van jouw model.

Met dat eerste vermoeden check je op de stoel zelf drie plekken: de middenbaan, de buitenste zijwang en de achterkant van de rugleuning. Voelen twee daarvan anders aan, plooien ze anders of zie je een ander nerfpatroon, dan heb je een gemengde stoel. Dat is meestal het antwoord op de vraag of een autostoel van leer of kunstleer is, namelijk allebei.

De waterdruppel scheidt open van verzegeld, niet echt van nep

Eén waterdruppel laat je binnen een minuut zien of een oppervlak openporig is of een gesloten toplaag heeft, maar niet of er leer onder zit. Gepigmenteerd glad leer en kunstleer laten de druppel allebei staan, omdat er in beide gevallen kunststof bovenop zit.

Trekt de druppel juist binnen 30 tot 60 seconden in en laat hij een donkere vlek achter, dan heb je openporig aniline- of semi-anilineleer voor je. Dat leer is maar licht doorgeverfd en heeft nauwelijks bescherming. Je vindt het eerder in auto’s uit de topklasse en in klassiekers, zoals die vandaag op de Techno Classica Salon in Dortmund staan. Nubuck en suède zuigen ook, maar die herken je al aan het fluweelzachte gevoel.

Voor het onderhoud blijft de druppeltest toch de belangrijkste stap, want die bepaalt welke reiniger je pakt. Openporig leer kan niet tegen natte reiniging, verzegelde oppervlakken wel. Doe de test op een verborgen plek, bijvoorbeeld onderaan de zijwang, met één druppel schoon water, en dep hem daarna af met een droge microvezeldoek.

Een apart geval zijn plekken die veel te verduren krijgen. Waar de topcoat na jaren bij de instap is weggesleten, kan ook gepigmenteerd leer de druppel opnemen. Test je alleen daar, dan zie je gecoat leer misschien aan voor aniline. Zet de druppel daarom altijd op een beschermd vlak dat nauwelijks in aanraking komt met jeans en broekzakken.

Nerfpatroon en plooien verraden de huid

Of er onder het gladde oppervlak huid zit, zie je aan nerfpatroon en plooien, want die zijn industrieel maar beperkt na te maken. Echt leer heeft onregelmatig verdeelde poriën van verschillende grootte, kunstleer een reliëfpatroon dat zich op gelijke afstanden herhaalt.

Het makkelijkst zie je dat met de macrofunctie van je telefoon. Fotografeer twee plekken op de middenbaan die een handbreedte uit elkaar liggen en vergelijk ze. Ziet de nerf er op beide plekken uit alsof hij gestempeld is, dan is het waarschijnlijk kunstleer. Zie je kleine onregelmatigheden, fijne lijntjes en dichtere of opener zones, dan wijst dat op huid.

Voor de tweede test heb je alleen duim en wijsvinger nodig. Druk het oppervlak op de middenbaan zachtjes samen, zo’n twee centimeter breed. Echt leer vormt daarbij fijne, onregelmatige rimpeltjes die meteen weer gladtrekken. Kunstleer maakt scherpere, hardere knikken in een rechte lijn, en het reliëfpatroon trekt zichtbaar mee.

Beide tests hebben hun grenzen, en die moet je kennen. Kunstleer in nieuwere topklassemodellen krijgt tegenwoordig heel onregelmatige reliëfs, en echt leer met een sterk geperste nerf zoals Vernasca oogt bijna gelijkmatig. Wil je echt leer herkennen, vertrouw dan nooit op één test. Komen naam, nerfpatroon en plooien op hetzelfde uit, dan zit je goed. Spreken ze elkaar tegen, behandel de plek dan voorzichtig als het gevoeligere materiaal tot je het zeker weet.

Brandtest en nageltest horen niet thuis in de auto

Veel handleidingen online raden de aanstekertest of krassen met je nagel aan, maar in de auto richten ze allebei meer schade aan dan ze duidelijkheid geven. Een vlam smelt kunstleer en verbrandt de topcoat van echt leer, een kras blijft op beide materialen zichtbaar.

Hetzelfde geldt voor een blik op de achterkant. Bij een tas draai je gewoon de riem om en zie je vezels of weefsel. Bij een autostoel zou je daarvoor een hoes moeten losmaken of een naad openen. Wil je in de auto echt leer herkennen, dan heb je die ingreep niet nodig. Het is de moeite niet waard als naam, nerfpatroon en plooien samen al een duidelijk beeld geven.

De meest gemaakte fout komt pas na het herkennen. Wie kunstleer aanziet voor echt leer, smeert het in met een vettende lederverzorging. Die trekt niet in kunststof, blijft als vette film liggen, glimt en trekt stof aan. Andersom droogt een pure kunstleerreiniger op openporig aniline randen in die er amper nog uit gaan.

Ook babydoekjes en allesreinigers uit het huishouden passen bij geen van beide materialen. Ze bevatten vaak alcohol, parfum of een te hoge pH-waarde en laten een film achter die pas na weken als vettige glans op de middenbaan zichtbaar wordt. Een milde reiniger die op het materiaal is afgestemd, is zachter voor je stoel en niet meer werk.

De reden is scheikunde. Leer wordt bij het looien op een licht zuur milieu ingesteld, de pH-waarde ligt rond 4,5 tot 5,5. Veel allesreinigers werken met pH 10 tot 12. In dat alkalische gebied tast de oplossing de topcoat aan en droogt de huid eronder uit. Dat merk je pas maanden later, als het oppervlak dof wordt en de zijwangen haarscheurtjes krijgen.

Elk materiaal krijgt zijn eigen reiniger

Weet je welk materiaal waar zit, dan reinig je elke zone met het juiste middel en werk je altijd via een applicator, nooit direct op het leer gespoten. Zo komt er maar zoveel vloeistof op het oppervlak als het vuil nodig heeft.

Voor gepigmenteerd glad leer, dus de meeste middenbanen, is de COLOURLOCK "Leather Cleaner" (Mild) 1000 ml / 1 Liter de juiste keuze voor dagelijks vuil. Je vult hem in een Koch-Chemie Foamer Bottle Schaumspender 150ml, zet het schuim op een zachte lederborstel en werkt in kleine cirkels. Resten neem je af met een licht vochtige microvezeldoek. Over zware vervuiling en het verschil tussen mild en sterk hebben we een apart artikel geschreven.

Liet je druppeltest openporig leer zien, dan hoort daar de COLOURLOCK "Aniline & Nubuck Cleaner" 1000 ml / 1 Liter thuis. Die breng je spaarzaam aan op een doek of spons en werk je met weinig druk in, zodat er geen kringen ontstaan.

Voor gemengde stoelen en vlakken van puur kunstleer is er een allrounder. De Koch-Chemie Allround Leather Cleaner "Alc" 1000 ml / 1 Liter reinigt vinyl, kunstleer en echt leer in één keer en gaat er ook met een schuimfles op. Nooit op hete oppervlakken gebruiken en niet laten opdrogen. Bij Trusted Shops heeft hij drie geverifieerde reviews, alle drie met vijf sterren.

Na het reinigen gaan de wegen definitief uiteen: echt glad leer krijgt een lederverzorging met uv-bescherming, kunstleer juist een verzegeling die niet vet, maar de kunststoflaag beschermt tegen slijtage en kleuroverdracht.

Voor de kunstleervlakken, dus zijwangen, achterkanten van de rugleuning en hoofdsteunen, is de COLOURLOCK "Artificial Leather Protector" 1000 ml / 1 Liter gemaakt. Je zet hem dun aan met een zachte doek op het schone, droge oppervlak en laat hem even uitdampen. Hij vormt een flexibele, transparante film die de wrijving met jeans en kleding vermindert, zonder de glans of het gevoel te veranderen.

Geef de stoel na het reinigen genoeg tijd om te drogen. Pas als het oppervlak helemaal droog is, gaat de verzorging erop. Anders verdunt het restvocht het middel en verdeelt het zich ongelijkmatig. Pak je de stoel in zones aan, reinig dan eerst alles en verzorg daarna zone voor zone met het juiste middel.

Een apart geval is Alcantara, dat vaak naast leer in dezelfde stoel zit. Het is een microvezelstof, in 1970 ontwikkeld voor Toray, en heeft niets met dierenhuid te maken. Het heeft geen lederreiniger of kunstleerverzegeling nodig, maar een eigen, heel droge reiniging met een zachte borstel.

Alle reinigers en verzorgingsmiddelen per ledertype vind je in onze categorie Lederverzorging. En wil je dieper in aniline, semi-aniline en suède duiken, dan laat ons artikel Ledertype herkennen je de vijf materiaalklassen en hun uitrustingsnamen in detail zien. De belangrijkste handgreep blijft wel de simpelste: eerst bepalen, dan reinigen, en dat voor elke zone van de stoel apart.

Detailing1-Insight: We zien vaak dat iemand een waterdruppel op de middenbaan zet, de druppel parelt af, en daaruit concludeert dat de hele stoel kunstleer is. Dan belandt vettende lederverzorging op de zijwangen van kunstleer, en na een week glimt het smerig. De druppeltest vertelt je alleen of het oppervlak open of verzegeld is. Check daarom twee plekken, middenbaan en buitenste zijwang, telkens met druppel en nerfpatroon. Twee minuten extra aan het begin besparen je een film waar je weken mee zit voordat hij weg is.