Hydrauliekolie

Bij hydrauliekolie voor hefbruggen beslist de brug, niet het etiket

Welke olie hoort in de hefbrug? Die welke de fabrikant van de brug voorschrijft, bij hefbruggen meestal een HLP-olie in viscositeitsklasse 32 of 46. Hier vind je welke olie bij Weber-Werke en Wematik hoort en de regels voor bijvullen, mengen en verversen. Spindelbruggen hebben geen hydrauliekolie nodig.

Hydrauliekolie is het drukmedium van hydraulische hefbruggen: de pomp in het hydraulische aggregaat perst de olie uit het reservoir naar de cilinders die de auto omhoog brengen. Tegelijk smeert de olie pomp en kleppen en beschermt ze de hydrauliek tegen slijtage en corrosie. In hefbruggen draaien meestal HLP-oliën, minerale oliën met additieven tegen slijtage en corrosie. Voor jou betekent dat: de olie hoort bij de constructie van de brug en is geen verbruiksartikel dat je op gevoel kiest.

• Twee viscositeitsklassen, twee brugfamilies. HLP 32 ligt bij 40 °C tussen 28,8 en 35,2 mm²/s, HLP 46 tussen 41,4 en 50,6 mm²/s. Weber-Werke schrijft voor zijn bruggen HLP 32 voor, Wematik de HPL46 in klasse 46. Voor beide families staat de juiste olie in het assortiment.
• De vulhoeveelheid hangt af van het type. Volgens Weber-Werke heeft de kortslag-schaar KHB-1000E ongeveer 6 liter HLP 32 nodig, de dubbele schaar DSH-3500 ongeveer 20 liter. In het assortiment staan verpakkingen van 5 en 10 liter; de exacte hoeveelheid voor jouw brug staat in de handleiding.
• Afgewerkte olie gaat gratis terug. Voor beide oliën beschrijft de productpagina een gratis terugname van de gekochte hoeveelheid als afgewerkte olie voor vakkundige afvoer, met het inleverpunt bij de betreffende leverancier. Bij het verversen, afhankelijk van de brugfabrikant jaarlijks of ongeveer om de 2 jaar, komt de complete vulling vrij.

Wat we in de praktijk zien: bij het bijvullen geldt een vaste volgorde: eerst de soort uitzoeken, dan pas de kan erop zetten. Handleiding en pakbon vertellen je welke olie er af fabriek in de brug zit. Je vult alleen bij met dezelfde specificatie, nooit een andere viscositeitsklasse erbovenop. Heb je een gebruikte brug met onbekende inhoud, dan ververs je de olie volledig en maak je de tank schoon, in plaats van te mengen. Dat kost je één keer de volle vulling en bespaart je bij elke latere storing de vraag wat er eigenlijk in de tank zit.

Hydrauliekolie draagt in de brug de druk die de auto optilt

In hydraulische hefbruggen brengt de olie de kracht van de pomp over op de cilinders, smeert ze pomp en kleppen en beschermt ze de hydrauliek tegen slijtage en corrosie.

Dat geldt voor alle bruggen met hydraulische cilinders: 2-koloms bruggen met elektrohydraulische aandrijving, schaarhefbruggen van kortslag tot dubbele schaar en hydraulische eenkoloms modellen. Bij die bruggen is de olie het deel van de machine dat de last van de pomp tot onder de auto draagt. Ontbreekt ze of past de soort niet, dan lijdt eerst de werking en op den duur de hydrauliek zelf.

Elektromechanische spindelbruggen werken anders. Daar tilt per kolom een motor via spindel en draagmoer, in het hefsysteem zit geen hydrauliekolie. Zo werken de Weber-modellen C-2.30 en C-2.40 onder de 2-koloms hefbruggen en de C-1.25 onder de 1-koloms hefbruggen. Heb je zo'n brug, dan heb je niets nodig van deze pagina; spindel en draagmoer smeer je volgens de voorschriften van de fabrikant.

In de praktijk valt de olie pas op als er iets hapert: de brug tilt leeg wel, maar met auto niet, één kant blijft achter, of het zakken duurt lang. Op gebruikersforums wordt dan snel de olie verdacht. Dat is één mogelijke oorzaak, naast kleppen, afstelling en lucht in het systeem. Het zoeken naar de storing hoort daarom in de gebruiksaanwijzing thuis en niet in de volgende jerrycan olie.

Hydrauliekolie wordt ook gezocht voor houtklovers, tractoren, fietsremmen en krikken. Voor elk van die apparaten geldt het voorschrift van de eigen fabrikant. De oliën in deze categorie zijn bedoeld voor hefbruggen; of er één in een krik past, bepaalt de handleiding van die krik en niet de plek in het schap.

HLP 32 of HLP 46, het getal beschrijft de stroperigheid

Het getal achter HLP is de viscositeitsklasse: HLP 32 stroomt bij 40 °C makkelijker, HLP 46 stroperiger, en beide zijn minerale oliën met additieven tegen slijtage en corrosie.

Viscositeit is de stroperigheid van een olie, gemeten in vierkante millimeter per seconde bij 40 °C. Klasse 32 omvat 28,8 tot 35,2 mm²/s, klasse 46 loopt van 41,4 tot 50,6 mm²/s. Vertaald: de 46 is op nominale waarde ruim 40 procent stroperiger dan de 32 en stroomt trager door leidingen en kleppen. In de praktijk betekent dat: pomp, kleppen en daalsnelheid van een brug zijn op één van die viscositeiten afgestemd, daarom schrijft de fabrikant de soort voor.

HLP is de gangbare aanduiding voor hydraulische vloeistof op basis van minerale olie met werkstoffen tegen slijtage en corrosie. Bij de Weber-olie worden daarnaast water- en luchtafscheidend vermogen en verouderingsbestendigheid genoemd. Simpel gezegd: ingesloten lucht en vocht scheiden zich makkelijker van de olie, en de olie blijft langer stabiel. Voor jou betekent dat minder schuim in de pomp en een olie die langzamer veroudert.

Wematik schrijft zijn olie als HPL46. Dat is de productnaam; de specificatie op de productpagina is die van een HLP-olie in klasse 46. De soort heet HLP 46, het product Wematik HPL46, en het gaat om dezelfde olie. Zo kloppen handleiding en jerrycan met elkaar.

Daarnaast bestaan er HVLP-oliën. Hun viscositeitsindex is verbeterd, hun stroperigheid verandert dus minder sterk met de temperatuur. Dat kan zinvol zijn in installaties met grote temperatuurschommelingen. Een HVLP vervangt een voorgeschreven HLP-olie toch alleen als de brugfabrikant het vrijgeeft, en in het assortiment voeren we geen HVLP.

De brug bepaalt de soort, niet het schap

Welke olie in een hefbrug hoort, staat in de handleiding van de brugfabrikant, en de voorschriften verschillen al flink tussen merken van hetzelfde type.

Twee schaarhefbruggen, twee soorten: Weber-Werke schrijft voor de kortslag-schaar Weber-Werke schaarhefbrug "KHB-1000E" Weber-Profi-Serie HLP 32 voor, schaarfabrikant Kroemer voor zijn modellen HLP 46. Twin Busch schrijft HLP 32 voor al zijn eigen bruggen voor, Wematik adviseert voor zijn bruggen de HPL46. Wie alleen op type koopt, komt dus makkelijk bij de verkeerde klasse uit. Het merk van de brug wijst je sneller de weg dan de vorm.

Bij kou lopen de fabrieksopgaven uiteen. MAHA vraagt bij een omgevingstemperatuur die blijvend onder 15 °C ligt om een dunnere olie, Nussbaum noemt onder 5 °C een ATF, andere fabrikanten laten uitsluitend HLP toe. Een algemene winterregel bestaat daarom niet.

In een forumtopic vraagt een eigenaar of een 22 in plaats van de 32 helpt tegen de kou; de antwoorden raden het af en verwijzen naar de afstelling volgens de handleiding. Staat je brug in een onverwarmde ruimte, vraag dan bij de fabrikant van je brug om een vrijgave voordat je van het voorschrift afwijkt.

Motorolie, versnellingsbakolie en remvloeistof zijn geen vervanging. Ze zijn voor andere taken gemaakt, handleidingen van hydraulische apparaten sluiten ze uitdrukkelijk uit, en een verkeerde vloeistof brengt de afdichtingen in gevaar. Op forums lees je af en toe dat de viscositeit niet uitmaakt en motorolie ook gaat. De fabrieksopgaven zeggen het tegenovergestelde, en daarvan hangt af of de brug heft en zakt zoals bij de keuring.

Over mengen spreken de bronnen elkaar tegen: de ene smeermiddelenhandelaar vindt het geen probleem, een andere raadt het bij ongelijke viscositeit af. Brugfabrikant MAHA staat alleen bijvullen met dezelfde specificatie toe, Rotary sluit het mengen van bio- en minerale olie uit. De veilige lijn volgt daar vanzelf uit: dezelfde soort bijvullen, bij twijfel volledig verversen.

Het oliepeil klopt alleen als de brug helemaal omlaag staat

Het oliepeil van een hydraulische hefbrug lees je af aan het reservoir terwijl de brug helemaal omlaag staat, omdat in geheven stand een deel van de olie in de cilinders zit.

Zo beschrijven de brugfabrikanten Nussbaum en Rotary het. De Duitse wettelijke ongevallenverzekering adviseert het oliepeil van hydraulische bruggen wekelijks te controleren; bij privégebruik is dat een goede maatstaf. De dagelijkse visuele controle vóór het heffen, of er ergens olie lekt, beschrijft de pagina Hefbruggen samen met de andere controlepunten.

Het verversen volgt het interval van de fabrikant. Twin Busch noemt een jaarlijkse verversing waarbij de tank geleegd en gereinigd wordt en olie en oliefilter vervangen worden, Nussbaum ook jaarlijks, Stertil-Koni ongeveer om de 2 jaar. Het olie verversen hoort dus in het onderhoudsschema en niet pas bij de reparatie.

Water in de olie, bijvoorbeeld condenswater, versnelt veroudering en corrosie. Rotary noemt als grens een wateraandeel van maximaal 2 procent. Voor jou betekent dat: staat de brug in een vochtige of onverwarmde ruimte, ga dan liever niet over het verversingsinterval van de fabrikant heen.

Na het vullen wordt de hydrauliek volgens de gebruiksaanwijzing ontlucht, in gebruikersverhalen door een paar keer te heffen en te laten zakken. Ontluchten betekent ingesloten lucht uit leidingen en cilinders drijven. Lucht laat zich samendrukken, olie nauwelijks. Dat merk je zo: een brug met lucht in het systeem schokt, of één kant blijft achter.

Bij de eerste ingebruikname horen oliehoeveelheid, eindschakelaars en daalsnelheid bij elkaar: forumverhalen over een Weber-kortslagschaar en een Wematik-schaar beschrijven dat de daalsnelheid ingesteld moest worden en dat een daalklep af fabriek dicht zat. Lijkt de nieuwe brug op de eerste dag traag of zakt hij niet, dan kan dat bij de inrichting horen en hoeft het geen defect te zijn.

De stappen voor controleren en bijvullen staan beknopt in de handleiding onder deze beschrijving. Reparaties aan kleppen of cilinders horen daar niet bij; die blijven het werk van de klantenservice of van een bevoegd persoon volgens de voorschriften van de fabrikant.

Weber-Werke HLP-32 voor Weber, Wematik HPL46 voor Wematik

Het assortiment koppelt elke olie aan een brugfamilie: de HLP-32 van Weber-Werke aan de Weber-hefbruggen, de HPL46 van Wematik aan de Wematik-hefbruggen, beide volgens de productpagina met slijtagebescherming.

De Weber-Werke Hydrauliköl "HLP-32" komt in een verpakking van 10 liter en is volgens de productpagina bedoeld voor Weber-hefbruggen. Weber-Werke noemt daarvoor zinkhoudende additieven tegen slijtage. De olie past bij de hydraulische modellen uit het programma van Weber-Werke, zoals de kortslag-schaar KHB-1000E. Voor de spindelbruggen van hetzelfde merk is ze niet bedoeld, omdat die zonder hydrauliek heffen.

De Wematik Hydrauliköl "HPL46" is er in 5 en 10 liter. De productpagina beschrijft haar als geschikt voor alle hefbruggen van Wematik en noemt slijtagebescherming en verouderingsbestendigheid. De Wematik schaarhefbrug "Miami Plus" Basic heeft volgens de fabrikant een tank van 5 liter, en volgens de producttitel zit er 5 liter olie bij.

Twin Busch schrijft voor zijn bruggen ook HLP 32 voor. Doorslaggevend is de specificatie in de handleiding, niet het merk op de jerrycan. Noemt de handleiding HLP 32 zonder verdere beperking, dan komt een olie met dezelfde specificatie in aanmerking; eist de fabrikant een bepaald product, dan geldt zijn voorschrift.

Hoeveelheid en voorraad behandelt de subcategorie Hydrauliekolie in jerrycan, hier gaat het om de soort.

Bij sommige hefbruggen zit de hydrauliekolie er al bij

De keuze voor de olie volgt de brug: fabrikant en model bepalen de soort, de handleiding de hoeveelheid, en de leveringsomvang laat zien of je überhaupt iets moet bijkopen.

De hoeveelheid hangt af van de brug. Tussen een kortslag-schaar en een dubbele schaar zit een veelvoud aan vulhoeveelheid, daarom telt de opgave in de handleiding zwaarder dan elke vuistregel. Voor een complete verversing reken je de volle vulling, voor bijvullen alleen de hoeveelheid tot de markering. Staat de brug koud, dan check je eerst bij de fabrikant of het voorschrift daar ook geldt.

Wat we uit onze bestellingen meenemen: de HPL46 belandde meerdere keren in hetzelfde winkelmandje als de Miami Plus, waar volgens de titel al 5 liter olie bij zit, en één retour had precies die reden. Check daarom eerst doos en pakbon, dan de handleiding, en bestel pas daarna.